Kroniek van de familie

Van Hou(d)t

Bezoek aan tentoonstelling “Vikingen!” in Gallo-Romeins museum Tongeren..

Door Anne Van Hout.

Uit de resultaten van het DNA project, waar onze werkgroep aan deelnam, (zie het artikel over onze Verwantschap) bleek dat onze verre voorvaderen hoogst waarschijnlijk uit het hoge noorden kwamen, mogelijks waren ze … Vikingen.

Sinds oktober 2014 loopt er in het Gallo-Romeins museum in Tongeren een tentoonstelling over de Vikingen. Het leek ons daarom toch de moeite om wat meer te leren over het leven van onze (mogelijke) voorouders.
De tentoonstelling gaat niet over de plundertochten van de Vikingen (waar ze – bij ons toch - vooral van bekend zijn ) maar focust vooral op hun familieleven, het harde werk op de boerderij en de belangrijke rol van de vrouw. Ook hun kunstzinnigheid en mysterieuze godenwereld krijgen volop aandacht.  

De tentoonstelling is vrij uitgebreid, je wandelt er niet op een half uurtje doorheen! Uiteenlopende onderwerpen komen ruim aan de orde zoals geloof, vakmanschap, het leven van de vrouwen, kunst, …                              


Anne bij de viking op bezoek


Wat hebben we geleerd? Een klein overzichtje:

Er bestaat geen volk met de naam “Vikingen”! Het woord “Viking” heeft betrekking op een activiteit of wordt als een persoonsnaam gebruikt. Mannen en misschien zelfs vrouwen en jongeren konden “op Viking” zijn: op handelsreis of rooftocht. Het gebruik van het woord “Viking” om de volledige Scandinavische cultuur tussen 750 en 1100 na Christus te beschrijven, is een modern gebruik.


Reconstructie van een langhuis uit de Vikingtijd

De sociale status van de mensen werd bepaald door bezit van grond. Er was een groot onderscheid tussen vrije en onvrije mensen. Bij de vrijen was er bovendien weer een groot verschil tussen boeren (die de ruggengraat van de samenleving vormden) en de aristocratie (de elite). Vrouwen bleven ogenschijnlijk op de achtergrond. Nochtans hadden zij het op de boerderij en in het huishouden voor het zeggen.

Vrije mannen hadden het recht wapens te dragen, meestal een mes of bijl. Het zwaard was het meest prestigieuze wapen maar werd enkel gedragen door mannen uit de bovenlaag van de bevolking.

Vikingen droegen geen helmen met horens; zoals ze steeds worden afgebeeld! De hoofdmannen droegen wel een ijzeren helm, arme krijgers droegen leren kappen. Het misverstand over de horens ontstond in de negentiende eeuw in het dichtwerk van de Zweed Gustav Malström.

De Vikingen vereerden meerdere goden, hun geloof omvatte alle aspecten van het leven en de dood.

Vikingen waren bekwame ambachtsmensen. Er werd met verschillende materialen gewerkt: textiel, ijzer, staal, brons, edelmetalen, beenden, hout, leer, glas en leem.

Vikingen waren, zo blijkt, in de eerste plaats handelaars. Aanvankelijk nog kleinschalig en lokaal van aard, halverwege de achtste eeuw ontstonden er op vele plaatsen in Scandinavië grotere handelsplaatsen. Diegenen die niet het geduld hadden om rijk te worden van handel, trokken er plunderend op uit. Rooftochten en handel waren waarschijnlijk nauw met elkaar verbonden.

 

Schepen speelden een belangrijke rol in het leven van de Vikingen en ook in begrafenisrituelen. Een schip werd ook wel eens “het paard van de zee” genoemd. Vikingen bouwden verschillende soorten schepen: snelle oorlogsschepen (“snek” en “langschip”), vrachtschepen (“knarr” en “karve”) maar ook kleinere boten die men over land kon trekken om zo van de ene rivier naar de andere te gaan.
Diverse nagebouwde Vikingschepen

Loont het de moeite om deze tentoonstelling te bezoeken?
Wil je verhalen horen over de rooftochten van de Vikingen? Dan niet, dit komt niet aan bod!
Wil je iets leren over het dagelijkse leven en de geschiedenis van het volk? Dan is deze tentoonstelling zeker een aanrader!