Kroniek van de familie

Van Hou(d)t

Koning Richard III van Engeland na 530 jaar officieel begraven

Door Anne Van Hout

Onze interesse voor stamboomonderzoek gaat hand in hand met een uitgebreide interesse in geschiedenis. Daarom willen we hier graag het verhaal vertellen van koning Richard III van Engeland, wiens lichaam eeuwen lang niet gevonden werd. Via DNA onderzoek werd vastgesteld dat de gevonden stoffelijke resten wel degelijk deze van Richard III waren – dit legt dan ook weer een link met ons eigen DNA projectje.

Op 26 maart 2015 werd koning Richard III van Engeland in eer hersteld met een officiële begrafenis in de kathedraal van Leicester. Het gebeente van de in 1485 overleden koning werd op 23 augustus 2012, onder een parking in die stad, gevonden. DNA onderzoek bewees dat het wel degelijk over koning Richard III ging. Omdat hij kinderloos was, keken wetenschappers voor dit DNA onderzoek naar de afstammelingen van Edward III, zijn betovergrootvader. Op basis van de vrouwelijke lijn in het DNA staat onomstotelijk vast dat het skelet van Richard III is. De onderzoekers gebruikten het DNA van de Londense meubelmaker Michael Ibsen. Hij werd in 2005 geïdentificeerd als de laatste bekende nazaat van het koninklijk geslacht van York. Ibsen is geen rechtstreekse afstammeling van Richard III, maar wel van de koningszus Anna van York. Daarnaast werd het DNA van een verre neef van Ibsen gebruikt.

 Richard III was de laatste koning uit het huis van Plantagenet, dat 300 jaar over Engeland heerste. Hij had de troon overgenomen van zijn broer Edward IV, terwijl die twee zoons had. Richard werd ervan beschuldigd zijn twee neefjes om het leven te hebben gebracht om zijn eigen koningschap veilig te stellen. Historici menen echter dat het beeld dat over hem ontstaan is als tiran, sterk bepaald is door zijn opvolger, Hendrik VII van Tudor. Die veroverde het koningschap met geweld en had aldus baat bij een slecht beeld over zijn voorganger.

 Richard III (° Fotheringhay Castle, 2 oktober 1452, † Slag bij Bosworth, 22 augustus 1485) was koning van Engeland van 1483 tot 1485. Hij was de vierde en jongste zoon van Richard, hertog van York en Cecily Neville. Richard was betrokken bij de strijd tussen de huizen Lancaster en York (beide takken van de dynastie van de Plantagenets) die bekend staat als de “Rozenoorlogen”.

Richard was volgens de verhalen van zijn tegenstanders misvormd en gewetenloos, maar ook intelligent en moedig. Door de manier waarop hij de troon had veroverd, maakte hij zich na zijn dood zeer gehaat. Tijdens zijn leven was hij echter geliefd in grote delen van het land. Zijn bewind werd gekenmerkt door grote wreedheid tegenover de mensen die het gemunt hadden op zijn leven en zijn troon, maar meestal liet hij de doodvonnissen niet daadwerkelijk uitvoeren.

 Richard kende één van de kortste regeerperiodes in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk: 26 maanden. Zijn troon was voortdurend in gevaar. Hendrik Tudor, de graaf van Richmond, die al eerder geprobeerd had Richard ten val te brengen, landde in 1485 in Zuid-Wales aan het hoofd van een legermacht en verwierf snel aanhang. Richard trok tegen hem ten strijde in de slag bij Bosworth waarbij hij sneuvelde tijdens het gevecht. De kroon van Engeland werd onder het struikgewas gevonden, waarna Hendrik Tudor ermee gekroond werd als Hendrik VII. Aangezien Richards zoon kort na hem overleed, had hij geen erfgenaam en bleef hij de laatste Engelse koning van het huis Plantagenet.

 Na zijn dood werd het lichaam van Richard begraven in een kloosterkerk van de abdij van de Schiermonikken (Grey Friars). Onder de regering van Hendrik VII werd deze kloosterkerk in 1538 verwoest. De ruïnes van deze kerk en het bijbehorende graf werden in 2012 archeologisch opgespoord en zij bleken onder een parkeergarage te liggen. Men wist het koninklijke graf te traceren, waar een skelet werd gevonden dat voldeed aan kenmerken die van het lichaam bekend waren. Richard III was gebocheld en zijn linkerschouder stond als gevolg van deze bochel lager dan de rechter. Aan het skelet werden bovendien de resten van verwondingen gezien die hij zou kunnen hebben opgelopen tijdens de dodelijke veldslag. Koolstofdatering bevestigde dat dit het lijk moest zijn van iemand die in de periode van zijn dood moest hebben geleefd.  Uit de autopsie bleek dat enkele flinke klappen op zijn hoofd Richard het leven hebben gekost, waardoor wordt vermoed dat de koning geen helm droeg.

Uit de analyse van de beenderen moet nu ook blijken of Richard wel degelijk een bultenaar was die zo 'kreupel en ondeftig was dat honden naar hem blaften telkens hij voorbij kwam’, zoals Shakespeare schrijft. De overblijfselen die in Leicester werden gevonden, suggereren een iets minder dramatische kromming van de ruggengraat, waarschijnlijk door scoliose.

Een leuk detail: Michael Ibsen, de man wiens DNA met dat van Richard III vergeleken werd, is timmerman van beroep. Hij zorgde voor de eenvoudige houten kist waarin Richard III begraven werd.

 Richard III    Skelet Richard III
Afbeelding van Richard III   De stoffelijke resten van Richard III – de ruggengraat vertoont duidelijk een afwijking

 Bronnen: